{"id":1623,"date":"2022-09-13T22:14:48","date_gmt":"2022-09-13T20:14:48","guid":{"rendered":"http:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/?page_id=1623"},"modified":"2022-09-13T22:14:50","modified_gmt":"2022-09-13T20:14:50","slug":"rejestry-jezyka-i-slowotworstwo","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/?page_id=1623","title":{"rendered":"Rejestry j\u0119zyka i s\u0142owotw\u00f3rstwo"},"content":{"rendered":"\n<p>Alina Bi\u0142ous, Rafa\u0142 L. G\u00f3rski<\/p>\n\n\n\n<p>Instytut J\u0119zyka Polskiego PAN, Uniwersytet Jagiello\u0144ski<\/p>\n\n\n\n<p>Jak wiadomo, r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy rejestrami j\u0119zyka s\u0105 rozsiane po r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach gramatyki i leksyki. Dotyczy to tak\u017ce poszczeg\u00f3lnych formant\u00f3w s\u0142owotw\u00f3rczych (por. Plag et al. 1999, Guz 2010, a tak\u017ce Kapro\u0144-Charzy\u0144ska 2011 na temat ich funkcji stylistycznych). W niniejszym referacie odpowiemy na kilka pyta\u0144 dotycz\u0105cych tego, jak nomina agentis r\u00f3\u017cnicuj\u0105 poszczeg\u00f3lne typy tekst\u00f3w . Te pytania to:<\/p>\n\n\n\n<ol>\n<li>Jaki jest rozk\u0142ad wyraz\u00f3w z poszczeg\u00f3lnymi formantami w stylach?<br>Niezale\u017cnie od tego czy mamy do czynienia z innowacj\u0105 czy u\u017cyciem ju\u017c dobrze zadomowionego w j\u0119zyku wyrazu, istniej\u0105 formacje, kt\u00f3re s\u0105 wyra\u017anie unikane b\u0105d\u017a preferowane w poszczeg\u00f3lnych sytuacjach komunikacyjnych. Por\u00f3wnamy wi\u0119c liczb\u0119 wyst\u0105pie\u0144 wyraz\u00f3w (okaz\u00f3w, ang. tokens) w poszczeg\u00f3lnych typach tekst\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li>Jaki jest rozk\u0142ad typ\u00f3w (ang. types) w stylach?<\/li>\n\n\n\n<li>Gdzie rodz\u0105 si\u0119 neologizmy? W szczeg\u00f3lno\u015bci w kt\u00f3rych rejestrach poszczeg\u00f3lne formanty wykazuj\u0105 najwy\u017csz\u0105 produktywno\u015b\u0107?<\/li>\n\n\n\n<li>Kt\u00f3re rejestry s\u0105 do siebie podobne je\u015bli chodzi o rozk\u0142ad wyraz\u00f3w z danym formantem?<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>O ile w pytaniach 1-3 interesowa\u0142a nas relacja formant \u2013 rejestr, o tyle tu interesuje nas relacja styl \u2013 styl. Nasze badania s\u0105 oparte na zr\u00f3wnowa\u017conym podkorpusie Narodowego Korpusu J\u0119zyka Polskiego. Poniewa\u017c ka\u017cdy tekst w tym korpusie jest przypisany do pewnego typu (rejestru), przyjmujemy t\u0119 typologi\u0119 bez zmian.<\/p>\n\n\n\n<p>Przyjmujemy rozszerzaj\u0105co formaln\u0105 definicj\u0119 nomen agentis, tj. o zaliczeniu do interesuj\u0105cej nas kategorii s\u0142owotw\u00f3rczej decyduje jedynie formant. Tym samym nie rozgraniczamy wykonawc\u00f3w czynno\u015bci od nosicieli cech. Wst\u0119pna selekcja wyraz\u00f3w odbywa\u0142a si\u0119 p\u00f3\u0142automatycznie. Za potencjalne nomina agentis przyj\u0119li\u015bmy wyrazy, kt\u00f3re:<br>\u2022 Ko\u0144cz\u0105 si\u0119 na sekwencj\u0119 liter odpowiadaj\u0105c\u0105 jednemu z formant\u00f3w s\u0142owotw\u00f3rczych,<br>\u2022 Zaczynaj\u0105 si\u0119 na sekwencj\u0119 liter odpowiadaj\u0105c\u0105 sekwencji liter tematu wyrazu zanotowanego w s\u0142owniku Polimorf, co pozwala zak\u0142ada\u0107, \u017ce wyraz ma podstaw\u0119 s\u0142owotw\u00f3rcz\u0105,<br>\u2022 Ponadto, w korpusie ma on przypisany rodzaj m\u0119skoosobowy.<br>Tak stworzona automatycznie lista wyraz\u00f3w zosta\u0142a nast\u0119pnie poddana weryfikacji przez badacza. Trzeba bowiem w tym miejscu powiedzie\u0107, \u017ce m\u00f3wimy o poka\u017anych zbiorach (np. sama liczba jednostkowych wyraz\u00f3w ko\u0144cz\u0105cych si\u0119 na&nbsp;<em>-arz<\/em>&nbsp;odnotowanych w korpusie przekracza 1000, co czyni ca\u0142kowicie \u201er\u0119czn\u0105\u201d selekcj\u0119 problematyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Jakkolwiek wyniki trudno uzna\u0107 za zaskakuj\u0105ce (literatura faktu i eseistyka ci\u0105\u017c\u0105 ku literaturze pi\u0119knej, z drugiej strony teksty naukowe, informacyjne i publicystyka tworz\u0105 w\u0142asn\u0105 grup\u0119), to pokazuj\u0105 one, \u017ce podobie\u0144stwa pomi\u0119dzy rejestrami s\u0105 zaszyte w bardzo r\u00f3\u017cnych obszarach gramatyki i leksyki. Podobne powi\u0105zania wida\u0107 je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 dystrybucj\u0119 innych kategorii gramatycznych np. imies\u0142ow\u00f3w (Czachor 2019).<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0142owa klucze<\/p>\n\n\n\n<p>s\u0142owotw\u00f3rstwo, zr\u00f3\u017cnicowanie j\u0119zyka, j\u0119zykoznawstwo korpusowe<\/p>\n\n\n\n<p>Bibliografia<\/p>\n\n\n\n<p>Czachor, Ma\u0142gorzata (2019): Dystrybucja polskich imies\u0142ow\u00f3w: styl funkcjonalny i d\u0142ugo\u015b\u0107 zdania.&nbsp;<em>Polonica, 39,<\/em>&nbsp;219-242.<br>Guz, Wojciech (2010):&nbsp;<em>Register Variation and Lexical Innovation: a Study of English Nominalizations<\/em>&nbsp;Wydawnictwo KUL.<br>Kapro\u0144-Charzy\u0144ska, Iwona (2011): Funkcja stylistyczna formant\u00f3w s\u0142owotw\u00f3rczych. Zarys problematyki.&nbsp;<em>Studia z Filologii Polskiej i S\u0142owia\u0144skiej, 46,<\/em>&nbsp;57-69.<br>Plag, Ingo; Dalton-Puffer, Christiane; and Baayen, Harald (1999): Morphological Productivity across Speech and Writing.&nbsp;<em>English Language and Linguistics 3\/2,<\/em>&nbsp;209-228.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alina Bi\u0142ous, Rafa\u0142 L. G\u00f3rski Instytut J\u0119zyka Polskiego PAN, Uniwersytet Jagiello\u0144ski Jak wiadomo, r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy rejestrami j\u0119zyka s\u0105 rozsiane po&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1623"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1623"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1624,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1623\/revisions\/1624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}