Ewa Zakrzewska<\/p>\n\n\n\n
Amsterdam Center for Language and Communication, Uniwersytet Amsterdamski<\/p>\n\n\n\n
Niniejszy pomy\u015blany jest jako synteza moich wieloletnich bada\u0144 nad struktur\u0105 j\u0119zykow\u0105 i literack\u0105 \u017bywot\u00f3w m\u0119czennik\u00f3w, zachowanych w bohairskiej odmianie koptyjskiego j\u0119zyka literackiego i opublikowanych przez H. Hyvernata (Hyvernat 1977 [1886]; Zakrzewska 2011, 2017a, 2017b, 2020). Teksty te powsta\u0142y w epoce p\u00f3\u017anego antyku, a zachowane s\u0105 w r\u0119kopisach z IX-X wieku. Jak si\u0119 wydaje, konstytutywn\u0105 cech\u0105 tych tekst\u00f3w jest wyra\u017canie i stymulowanie sprawczo\u015bci r\u00f3\u017cnorakich podmiot\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych i wchodz\u0105cych przy tym w r\u00f3\u017cne typy interakcji z innymi podmiotami.<\/p>\n\n\n\n
Koptyjskie \u017bywoty m\u0119czennik\u00f3w by\u0142y w zamierzeniu odczytywane wiernym w czasie liturgicznego upami\u0119tnienia danego m\u0119czennika, a ich cel by\u0142 perswazyjny: kszta\u0142towanie postaw i zachowa\u0144 odbiorc\u00f3w. Aby ten cel zrealizowa\u0107, autor (albo kompilator) i odtw\u00f3rca tekstu musieli zadba\u0107 o dob\u00f3r odpowiednich technik komunikacyjnych. Chocia\u017c by\u0142y to teksty pisane, zastosowano w nich techniki tak zwanej naturalnej narracji ustnej, tak aby narracja ta by\u0142a \u0142atwo przyswajalna przez odbiorc\u00f3w w trakcie nabo\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Narracja w \u017bywotach m\u0119czennik\u00f3w prowadzona jest za pomoc\u0105 kr\u00f3tkich zda\u0144 pojedynczych, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na akapity o charakterystycznej hierarchicznej strukturze. Struktura akapitu sygnalizowana jest za pomoc\u0105 wyspecjalizowanych partyku\u0142 i czas\u00f3w wzgl\u0119dnych, kontrastuj\u0105cych z narracj\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105, prowadzon\u0105 w czasie przesz\u0142ym. S\u0105 to \u015brodki j\u0119zykowe, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych narrator, jako podmiot m\u00f3wi\u0105cy w tek\u015bcie, nawi\u0105zuje interakcj\u0119 ze swoim wirtualnym odbiorc\u0105 i instruuje go niejako, w jaki spos\u00f3b tekst nale\u017cy rozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Obok narracji, w \u017bywotach m\u0119czennik\u00f3w bardzo wa\u017cna jest rola dialogu przytaczanego w mowie niezale\u017cnej. Dzi\u0119ki temu zabiegowi tekst, szczeg\u00f3lnie je\u015bli jest odczytywany w odpowiedni spos\u00f3b, anga\u017cuje odbiorc\u00f3w podobnie jak dramat. Poprzez anga\u017cowanie odbiorc\u00f3w i wzbudzanie ich empatii, tekst mo\u017ce tym skuteczniej wp\u0142ywa\u0107 na ich postaw\u0119 i dzia\u0142ania, co przyczynia si\u0119 do realizacji funkcji perswazyjnej.<\/p>\n\n\n\n
Na poziomie \u015bwiata przedstawionego chodzi o dob\u00f3r odpowiedniej formy wyra\u017ce\u0144 referencjalnych odnosz\u0105cych si\u0119 do postaci dzia\u0142aj\u0105cych w opowie\u015bci. Forma ta uzale\u017cniona jest od stopnia sprawczo\u015bci danej postaci, czyli od nast\u0119puj\u0105cych czynnik\u00f3w: rola danej postaci w strukturze opowie\u015bci (bohater, antybohater, pomocnicy, otoczenie), rola semantyczna danego partycypanta w konkretnej predykacji (agens, pacjens, beneficjent, adresat aktu mowy) oraz w funkcja danej grupy nominalnej w strukturze tematyczno-rematycznej zdania. \u0141\u0105czna kombinacja tych czynnik\u00f3w determinuje form\u0119 i pozycj\u0119 linearn\u0105 danego wyra\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owa klucze<\/p>\n\n\n\n
Koptyjskie \u017bywoty m\u0119czennik\u00f3w – sprawczo\u015b\u0107 \u2013 narracja naturalna \u2013 mowa niezale\u017cna \u2013 grupa nominalna<\/p>\n\n\n\n
Bibliografia<\/p>\n\n\n\n
Hyvernat, H. 1977 [1886]. Les Actes des martyrs de l\u2019\u00c9gypte, reprint. Hildesheim: Georg Olms.<\/p>\n\n\n\n
Zakrzewska, E.D. 2011. Masterplots and martyrs: narrative techniques in Bohairic hagiography. In: Hagen, Fredrik (et al., eds.), Narratives of Egypt and the Ancient Near East: literary and linguistic approaches. Leuven 2011: Peeters, 499-523.<\/p>\n\n\n\n
Zakrzewska, E.D. 2017a. The Bohairic Acts of the Martyrs as a genre of religious discourse. In: Gawdat Gabra and Hany N. Takla (eds.), Christianity and monasticism in Northern Egypt: Beni Suef, Giza, Cairo and the Nile Delta. Cairo: The American University in Cairo Press, 223-238.<\/p>\n\n\n\n
Zakrzewska, E.D. 2017b. Complex verbs in Bohairic Coptic: language contact and valency. In: Brian Nolan and Elke Diedrichsen (eds.), Argument realisation in complex predicates and complex events: verb-verb constructions at the syntax-semantic interface. Amsterdam: Benjamins, 213-243.<\/p>\n\n\n\n
Zakrzewska, E.D. 2020. The Alexandria polyphony: the voices in the Bohairic Acts of the Martyrs. In: Gawdat Gabra and Hany N. Takla (eds.), Christianity and monasticism in Alexandria and the Egyptian deserts. Cairo: The American University in Cairo Press, 205-222.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ewa Zakrzewska Amsterdam Center for Language and Communication, Uniwersytet Amsterdamski Niniejszy pomy\u015blany jest jako synteza moich wieloletnich bada\u0144 nad struktur\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1590"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1590"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1591,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1590\/revisions\/1591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}