El\u017cbieta Skorupska-Raczy\u0144ska<\/p>\n\n\n\n
Akademia im. Jakuba z Parady\u017ca w Gorzowie Wielkopolskim<\/p>\n\n\n\n
Terminu j\u0119zykowa kreacja w opracowaniu specjalistycznym z zakresu leksykologii u\u017cy\u0142a po raz pierwszy Teresa Skubalanka w artykule pod tytu\u0142em J\u0119zykowa kreacja Jacka Soplicy (ksi\u0119dza Robaka)1, za\u0142o\u017cywszy, i\u017c ten\u017ce \u201eznaczy mniej wi\u0119cej tyle, co ca\u0142okszta\u0142t proces\u00f3w j\u0119zykowych, stworzonych przez tw\u00f3rc\u0119 tekstu, w pewnym celu; tyle, co okre\u015blony byt fikcjonalny, b\u0119d\u0105cy cz\u0105stk\u0105 \u00abwizji \u015bwiata\u00bb artysty\u201d2. Takie uj\u0119cie definicyjne \u2013 zgodnie z przyj\u0119tym przez badaczk\u0119 za\u0142o\u017ceniem \u2013 bliskie jest rozumieniu \u201ekreowania \u015bwiata w tekstach\u201d3 wyra\u017conemu przez Renat\u0119 Grzegorczykow\u0105, kt\u00f3ra oddziela je od kreatywno\u015bci kompetencyjnej i formalnej systemu j\u0119zyka, b\u0119d\u0105cego potencjalnie wyk\u0142adni\u0105 otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci. T. Skubalanka, wychodz\u0105c od analizy tre\u015bci, w konwencji j\u0119zykowej wskazuje funkcje \u017cyciowe Jacka Soplicy (szlachcic, zakonnik, emisariusz) skonceptualizowane za pomoc\u0105 obiegowych wyra\u017ce\u0144, wkomponowanych we frazy analizowanego poematu. Ekscerpuje z Mickiewiczowskiego tekstu elementy j\u0119zykowe stylu potocznego, przyk\u0142ady terminologii wojskowej, nazwy uczu\u0107 i ich objaw\u00f3w; wreszcie w finale i artyku\u0142u, i analizowanego tekstu, nawi\u0105zuje do symbolicznego aspektu kreacji Jacka Soplicy.<\/p>\n\n\n\n
Om\u00f3wiona analiza jako wzorzec stanowi trzon kierunku w badaniach nad j\u0119zykow\u0105 kreacj\u0105 \u015bwiata. Jego realizacja wymaga od leksykologa, zgodnie z poziomem narzuconym przez T. Skubalank\u0119, niebagatelnego do\u015bwiadczenia j\u0119zykoznawczego i literaturoznawczego, gruntownej znajomo\u015bci nie tylko badanego tekstu literackiego, ale i jego kontekstu \u2013 historycznego, spo\u0142ecznego, kulturowego, a nawet tw\u00f3rczego. Zlekcewa\u017cenie kt\u00f3regokolwiek z tych aspekt\u00f3w grozi analiz\u0105 blisk\u0105 streszczeniu utworu i impresjonistyczn\u0105 swobod\u0105 rozwa\u017ca\u0144 na jego temat.<\/p>\n\n\n\n
Od publikacji pracy T. Skubalanki po czasy najnowsze poszukiwania metod bada\u0144 nad j\u0119zykow\u0105 kreacj\u0105 \u015bwiata w dziele literackim znacznie si\u0119 rozszerzy\u0142y, tworz\u0105c nurty badawcze, kt\u00f3re, na podstawie dotychczasowych prac po\u015bwi\u0119conych j\u0119zykowej kreacji \u015bwiata okre\u015blam jako: t e k s t o w o \u2013 s t y l i s t y c z n y, s t r u k t u r a l n o \u2013 s e m a n t y c z n y oraz k o g n i t y w i s t y c z n y (antropocentrystyczny), a tak\u017ce r e f l e k s y j n y.<\/p>\n\n\n\n
J\u0119zykowa kreacja \u015bwiata w tek\u015bcie artystycznym jest istotnie uwarunkowana mo\u017cliwo\u015bciami i zamiarami tw\u00f3rczymi jego autora, tym samym jej analiza mo\u017ce by\u0107 obci\u0105\u017cona b\u0105d\u017a dog\u0142\u0119bn\u0105 wiedz\u0105 na ich temat, b\u0105d\u017a og\u00f3lnikowymi jedynie jej za\u0142o\u017ceniami czy te\u017c nik\u0142ymi fragmentami. Nie powinno zatem dziwi\u0107 do\u015b\u0107 swobodne podej\u015bcie badaczy do podj\u0119tego zadania, odnajduj\u0105cych w badaniach przestrze\u0144, kt\u00f3r\u0105 j\u0119zykoznawca mo\u017ce do\u015b\u0107 dowolnie i zajmowa\u0107, i wype\u0142nia\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Ogl\u0105d prac po\u015bwi\u0119conych j\u0119zykowej kreacji \u015bwiata (si\u0142\u0105 rzeczy, a tak\u017ce z powodu ogranicze\u0144 edytorskich oparty na ich wyborze), sygnalizuje i rozrzut metodologiczny bada\u0144, i potrzeb\u0119 poszukiwania rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re zaowocuj\u0105 publikacj\u0105 nie tylko potwierdzaj\u0105c\u0105 przyczynkarsko dla przyk\u0142adu z jednej strony mistrzostwo stylistyczne pisarza, z drugiej bogactwo jego idiolektu, ale te\u017c wp\u0142yw na odbiorc\u0119 tekstu literackiego (artystycznego), zwa\u017cywszy na szeroko poj\u0119ty kontekst tej tw\u00f3rczej i odtw\u00f3rczej relacji.<\/p>\n\n\n\n
Celem zg\u0142aszanego wyst\u0105pienia jest analiza dotychczasowych bada\u0144 nad j\u0119zykow\u0105 kreacj\u0105 \u015bwiata w tek\u015bcie literackim, pr\u00f3ba ich oceny oraz klasyfikacji w obr\u0119bie wskazanych wy\u017cej nurt\u00f3w badawczych<\/p>\n\n\n\n
\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b\u2e3b<\/p>\n\n\n\n
1 T. Skubalanka, J\u0119zykowa kreacja Jacka Soplicy (ksi\u0119dza Robaka), [w:] tej\u017ce, Mickiewicz, S\u0142owacki, Norwid. Studia nad j\u0119zykiem i stylem, Lublin 1997, s. 20-33.<\/p>\n\n\n\n
2 Tam\u017ce, s. 20.<\/p>\n\n\n\n
3 R. Grzegorczykowa, Jak rozumie\u0107 kreatywny charakter j\u0119zyka? [w:] Kreowanie \u015bwiata w tekstach, pod red. A. M. Lewickiego i R. Tokarskiego, Lublin 1995, s. 21.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owa klucze<\/p>\n\n\n\n
j\u0119zykowa kreacja \u015bwiata, strukturalizm, kognitywizm, metoda badawcza<\/p>\n\n\n\n
Bibliografia<\/p>\n\n\n\n
Grzegorczykowa Renata, Jak rozumie\u0107 kreatywny charakter j\u0119zyka? [w:] Kreowanie \u015bwiata w tekstach, pod red. A. M. Lewickiego i R. Tokarskiego, Lublin 1995, s. 13-24.<\/p>\n\n\n\n
Handke Kwiryna, Badacz j\u0119zyka wobec triady: pisarz \u2013 tworzywo j\u0119zykowe \u2013 tekst (studium warsztatowe), Studia J\u0119zykoznawcze, t. 17, Szczecin 2018, s. 7-21.<\/p>\n\n\n\n
Pajdzi\u0144ska Anna, Tokarski Ryszard, J\u0119zykowy obraz \u015bwiata \u2013 konwencja i kreacja, \u201ePami\u0119tnik Literacki\u201d LXXXVII, 1996, z. 4, s. 144-158.<\/p>\n\n\n\n
Skorupska-Raczy\u0144ska El\u017cbieta, Kreacja ojca w powie\u015bciach nadnieme\u0144skich Elizy Orzeszkowej (studium j\u0119zykowo-stylistyczne), Gorz\u00f3w Wielkopolski 2013.<\/p>\n\n\n\n
Skubalanka Teresa, J\u0119zykowa kreacja Jacka Soplicy (ksi\u0119dza Robaka), [w:] Skubalanka T., Mickiewicz, S\u0142owacki, Norwid. Studia nad j\u0119zykiem i stylem, Lublin 1997, s. 20-33.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
El\u017cbieta Skorupska-Raczy\u0144ska Akademia im. Jakuba z Parady\u017ca w Gorzowie Wielkopolskim Terminu j\u0119zykowa kreacja w opracowaniu specjalistycznym z zakresu leksykologii u\u017cy\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1549"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1549"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1550,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1549\/revisions\/1550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}