Krzysztof Skibski<\/p>\n\n\n\n
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu<\/p>\n\n\n\n
Rozwa\u017cania nad autonomi\u0105 gramatyki maj\u0105 swoje r\u00f3\u017cne ods\u0142ony zar\u00f3wno w my\u015bli j\u0119zykoznawczej, jak i w filozofii j\u0119zyka. Problem gramatyki literackiej (poetyckiej) pozostaje w pewnym zwi\u0105zku z pytaniami o swoisto\u015b\u0107 regu\u0142 okre\u015blaj\u0105cych relacje mi\u0119dzy elementami j\u0119zyka, jak i \u2013 co tym bardziej zajmuj\u0105ce \u2013 same j\u0119zykowe kategorie. Pr\u00f3b odniesienia si\u0119 do fenomenu tekst\u00f3w literackich z perspektywy refleksji o j\u0119zyku by\u0142o niema\u0142o, dowodz\u0105 one przy tym potrzeby prowadzenia bada\u0144 pogranicznych \u2013 szczeg\u00f3lnie z uwzgl\u0119dnieniem poetyki.<\/p>\n\n\n\n
b\u0119dzie odnosi\u0142 si\u0119 do kilku typ\u00f3w zjawisk tekstowych (m.in. peryfrastyczno\u015b\u0107, nadmiarowo\u015b\u0107, odtwarzalno\u015b\u0107), kt\u00f3re pozwol\u0105 na rozwa\u017cenie zasadno\u015bci my\u015blenia o jeszcze jednym przejawie autonomiczno\u015bci gramatyki: z jednej strony mo\u017ce to oznacza\u0107 zaproszenie do metarefleksji (jakie czynniki powoduj\u0105 osobno\u015b\u0107 gramatyki w tekstach literackich?), z drugiej natomiast \u2013 mo\u017ce sk\u0142ania\u0107 do nowych pr\u00f3b filologicznej analizy literatury (czego o j\u0119zyku dowiadujemy si\u0119 na postawie krytycznego i wieloaspektowego odczytania?). Peryfrastyczno\u015b\u0107 w tym uj\u0119ciu rozumiana jest m.in. w odniesieniu do koncepcji definicji poetyckich, ale tak\u017ce nawi\u0105zuje do sposobu ujmowania kwestii kategoryzacyjnych przez j\u0119zykoznawstwo kognitywne. Nadmiarowo\u015b\u0107 \u2013 opisana w odniesieniu do tekst\u00f3w u\u017cytkowych, jak r\u00f3wnie\u017c parametr\u00f3w konwersacyjnych \u2013 pozwala na pr\u00f3b\u0119 adaptacji jej rozumienia na potrzeby bada\u0144 nad literatur\u0105 przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce redundancja w tym przypadku nie jest warto\u015bciowana. Wreszcie odtwarzalno\u015b\u0107, obejmuj\u0105ca wszystkie przejawy utrwalania si\u0119 w j\u0119zyku element\u00f3w z\u0142o\u017conych (o komplikowanej warto\u015bci semantycznej \u2013 jak cho\u0107by w przypadku frazeologizm\u00f3w), pozwala na stawianie pyta\u0144 o wieloczynnikowo\u015b\u0107 w odniesieniu do sposob\u00f3w odczytywania literatury, a tak\u017ce o funkcjonalno\u015b\u0107 gotowych element\u00f3w j\u0119zyka adaptowanych do r\u00f3\u017cnorodnych (tak\u017ce gatunkowo) struktur tekstowych.<\/p>\n\n\n\n
Wszystkie te zjawiska maj\u0105 swoj\u0105 badawcz\u0105 histori\u0119, jednak odniesione do tekst\u00f3w literackich zyska\u0107 mog\u0105 nowe uj\u0119cie. Pytanie o gramatyk\u0119 literack\u0105 bowiem wci\u0105\u017c domaga si\u0119 komentarza.<\/p>\n\n\n\n
Po badaniach nad iteracyjno\u015bci\u0105 wiersza wolnego, a tak\u017ce po serii pr\u00f3b filologicznych dotycz\u0105cych tekst\u00f3w literackich (oraz ich wersji brulionowych), autor chcia\u0142by przeprowadzi\u0107 sprawdzian gramatycznej dynamiki literatury na co najmniej kilku przyk\u0142adach, zapowiadaj\u0105c tym samym dalszy ci\u0105g prac w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owa klucze<\/p>\n\n\n\n
gramatyka literacka, nadmiarowo\u015b\u0107, peryfraza, odtwarzalno\u015b\u0107, poetyka<\/p>\n\n\n\n
Bibliografia<\/p>\n\n\n\n
Lakoff G., Kobiety, ogie\u0144 i rzeczy niebezpieczne. Co kategorie m\u00f3wi\u0105 nam o umy\u015ble, red. E. Tabakowska, Krak\u00f3w 2011<\/p>\n\n\n\n
O definicjach i definiowaniu, red. J. Bartmi\u0144ski, R. Tokarski, Lublin 1993<\/p>\n\n\n\n
Semantyka tekstu artystycznego, red. A. Pajdzi\u0144ska, R. Tokarski, Lublin 2001<\/p>\n\n\n\n
S\u0142awkowa E, Tekst literacki w kr\u0119gu j\u0119zykoznawstwa, T. 1., Katowice 2012<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krzysztof Skibski Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Rozwa\u017cania nad autonomi\u0105 gramatyki maj\u0105 swoje r\u00f3\u017cne ods\u0142ony zar\u00f3wno w my\u015bli j\u0119zykoznawczej,…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1545"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1545"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1546,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1545\/revisions\/1546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}