Ma\u0142gorzata Nowakowska<\/p>\n\n\n\n
Uniwersytet Pedagogiczny<\/p>\n\n\n\n
Autorem teorii polifonii jest francuski j\u0119zykoznawca Oswald Ducrot, kt\u00f3ry powo\u0142uje si\u0119 na prace rosyjskiego znawcy literatury Michai\u0142a Bachtina. Ducrot zastosowa\u0142 ide\u0119 wielog\u0142osu do bada\u0144 ci\u0105gu wypowiedzi, w kt\u00f3rych istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa przeczenie oraz pewne \u0142\u0105czniki, partyku\u0142y czy adverbia; np. mais (ale), m\u00eame (nawet), peu (ma\u0142o), un peu (troch\u0119). W\u0142\u0105cza\u0142 r\u00f3wnie\u017c do wyznacznik\u00f3w polifonii mow\u0119 przytoczon\u0105 a nawet francuskie czasy, kt\u00f3re dziel\u0105 si\u0119 na tzw. \u201eczasy dyskursywne\u201d i \u201eczasy historyczne\u201d (Benveniste). To wszechstronne zastosowanie polifonii w dyskursie jest kontynuowane w j\u0119zykoznawstwie francuskim przez wielu badaczy, z kt\u00f3rych nale\u017cy przywo\u0142a\u0107 Jacquesa Bresa, pos\u0142uguj\u0105cego si\u0119 terminem \u201edialogizmu\u201d, oraz Jacqueline Authier-Revuz, analizuj\u0105c\u0105 mow\u0119 przytoczon\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0105\u017cka \u201eNarzeczona Schulza. Apokryf\u201d Agaty Tuszy\u0144skiej jest wyj\u0105tkowym przyk\u0142adem polifonii. Nie jest ona biografi\u0105 Schulza, lecz przedstawieniem tego artysty i cz\u0142owieka z punktu widzenia jego narzeczonej J\u00f3zefy Szeli\u0144skiej, kt\u00f3ra, prze\u017cywszy II-g\u0105 wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, pomaga\u0142a literaturoznawcom w opracowaniu tw\u00f3rczo\u015bci Schulza. Ksi\u0105\u017cka jest oparta na wielu \u017ar\u00f3d\u0142ach archiwalnych, a przede wszystkim na korespondencji Schulza z takimi artystami jak Na\u0142kowska czy Witkacy a tak\u017ce na korespondencji samej Szeli\u0144skiej z Ficowskim, badaczem tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Schulza. Ta wielo\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 informacji o Schulzu jest przekazana przez skryptora-lokutora (fr. locuteur), kt\u00f3ry jest odpowiedzialny za \u201elokucj\u0119 graficzn\u0105\u201d. Z racji rzeczy odpowiedzialno\u015b\u0107 za tre\u015b\u0107 wypowiedzi spada na innych \u201ewypowiadaj\u0105cych\u201d (fr. \u00e9nonciateur), kt\u00f3rych mo\u017cna nazwa\u0107 \u201einstancj\u0105 odpowiedzialn\u0105\u201d. To oddzielenie dw\u00f3ch instancji jest takie samo jak to ma miejsce w mowie przytoczonej, lecz w tym wypadku jest o wiele trudniej znale\u017a\u0107 wyznaczniki j\u0119zykowe tego rozdwojenia. Rzecz jasna bywa te\u017c u\u017cyty cudzys\u0142\u00f3w, ale cz\u0119sto chodzi tylko o jeden cytowany zwrot, kt\u00f3ry mo\u017cna traktowa\u0107 jako \u201ewysp\u0119 anaforyczn\u0105\u201d (il\u00f4t anaphorique), czy \u201ekonotacj\u0119 wzmianki\u201d (fr. connotation autonymique).<\/p>\n\n\n\n
Polifonia tekstu Tuszy\u0144skiej jest ciekawym zabiegiem autorskim polegaj\u0105cym na zamianie czasownika z trzeciej osoby na pierwsz\u0105 i na odwr\u00f3t. Jednym s\u0142owem, co jaki\u015b czas skryptor opowie\u015bci o Schulzu przekazuje pa\u0142eczk\u0119 uczestniczce tej historii. Trudno odpowiedzie\u0107 na pytanie, jaki jest klucz tej zmiany punktu widzenia. Dodajmy, \u017ce \u201einstancja odpowiedzialna\u201d mo\u017ce stanowi\u0107 ram\u0119 dla drugiej \u201einstancji odpowiedzialnej\u201d. Wielog\u0142os tej ksi\u0105\u017cki wida\u0107 tak\u017ce w mowie niezale\u017cnej, zale\u017cnej a tak\u017ce w mowie pozornie zale\u017cnej i niezale\u017cnej.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owa klucze<\/p>\n\n\n\n
polifonia, lokutor, \u201einstancja odpowiedzialna\u201d, mowa przytoczona<\/p>\n\n\n\n
Bibliografia<\/p>\n\n\n\n
AUTHIER-REVUZ Jacqueline (2020), La Repr\u00e9sentation du Discours Autre, Berlin \u2013 Boston : De Gruyter.<\/p>\n\n\n\n
BRES, Jacques, NOWAKOWSKA Aleksandra et SARALE Jean-Marc (2019) : Petite grammaire alphab\u00e9tique du dialogisme, Paris: Classiques Garnier.<\/p>\n\n\n\n
DUCROT, Oswald (1985): Le dire et le dit. \u2013 Paris: Minuit.<\/p>\n\n\n\n
DUCROT, Oswald (1989): Zarys polifonicznej teorii wypowiadania. \u2013 Pami\u0119tnik literacki LXXX. z. 3, 257-303.<\/p>\n\n\n\n
GENETTE, G\u00e9rard (1972), Figures III, Seuil, Paris.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ma\u0142gorzata Nowakowska Uniwersytet Pedagogiczny Autorem teorii polifonii jest francuski j\u0119zykoznawca Oswald Ducrot, kt\u00f3ry powo\u0142uje si\u0119 na prace rosyjskiego znawcy literatury…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1498"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1498"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1499,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1498\/revisions\/1499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}