Piotr K\u0142adoczny<\/p>\n\n\n\n
Akademia im. Jakuba z Parady\u017ca w Gorzowie Wielkopolskim<\/p>\n\n\n\n
Zainteresowanie j\u0119zykowym uj\u0119ciem dozna\u0144 zmys\u0142owych ma ju\u017c swoj\u0105 histori\u0119 zar\u00f3wno w \u015bwiatowymi, jak i polskim j\u0119zykoznawstwie. Pocz\u0105tkowo badania dotyczy\u0142y pojedynczych poj\u0119\u0107 i termin\u00f3w w zakresie jako\u015bci percepcyjnych poszczeg\u00f3lnych zmys\u0142\u00f3w oraz samych percepcji w\u0142a\u015bciwych dla wzroku, s\u0142uchu, dotyku, w\u0119chu i smaku. W dalszej kolejno\u015bci pojawi\u0142y si\u0119 opracowania ca\u0142ych kompleks\u00f3w termin\u00f3w z zakresu poszczeg\u00f3lnych zmys\u0142\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce opracowanie semantyczne bazy terminologicznej w tym zakresie znalaz\u0142o ju\u017c swoje miejsce w literaturze przedmiotu i nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce jest to uj\u0119cie jako\u015bciowe w omawianym zakresie. Jednym ze sposob\u00f3w kontynuowania bada\u0144 dotycz\u0105cych leksyki percepcyjnej jest uzupe\u0142nienie ich o warto\u015b\u0107 ilo\u015bciow\u0105 i szczeg\u00f3\u0142owe badania na tekstach, kt\u00f3re udokumentuj\u0105 frekwencj\u0119 i zastosowanie poszczeg\u00f3lnych leksem\u00f3w opisuj\u0105cych doznania zmys\u0142owe. Do tego celu nale\u017cy mie\u0107 dost\u0119p do tekst\u00f3w, mo\u017cliwie sko\u0144czonych i takich, w kt\u00f3rych zostaj\u0105 uruchomione poszczeg\u00f3lne modalno\u015bci percepcyjne. Bardzo dobrym przek\u0142adem takich tekst\u00f3w s\u0105 teksty literatury. W ich przypadku tekst jest sko\u0144czony i \u0142atwo dost\u0119pny. Cz\u0119sto istnieje w wersji elektronicznej, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna edytowa\u0107 i opracowywa\u0107 narz\u0119dziami elektronicznymi.<\/p>\n\n\n\n
Badacz podejmuj\u0105c prac\u0119 z tekstem literackim musi wiedzie\u0107, jak\u0105 narzuci\u0107 metodologi\u0119 badawcz\u0105 i przyj\u0105\u0107 okre\u015blon\u0105 procedur\u0119, stosowan\u0105 konsekwentnie w zbieraniu materia\u0142u i jego interpretacji. W swoim badaniu chcia\u0142bym przyj\u0105\u0107 koncepcj\u0119 ram semantycznych Charlesa Fillmore\u2019a do zbadania s\u0142ownictwa zmys\u0142owego wszystkich zmys\u0142\u00f3w. Jest to bardzo pracoch\u0142onna i materia\u0142owa analiza, kt\u00f3ra umo\u017cliwia przedstawienie kilku istotnych zagadnie\u0144. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n
1) Jakie s\u0142ownictwo zmys\u0142owe jest aktywne u danego tw\u00f3rcy i czy pojawiaj\u0105 si\u0119 jakie\u015b nowatorskie leksemy? 2) Jaka jest lista rangowa dotycz\u0105ca s\u0142ownictwa poszczeg\u00f3lnych zmys\u0142\u00f3w? 3) Jak przedstawia si\u0119 hierarchia zmys\u0142\u00f3w w uj\u0119ciu j\u0119zykowym pod wzgl\u0119dem jako\u015bciowym i ilo\u015bciowym w tek\u015bcie lub zbiorze tekst\u00f3w (np. jednego autora). 4) Jakie s\u0105 mechanizmy j\u0119zykowe dostrze\u017cone przy ekscerpcji materia\u0142u, dotycz\u0105ce np. metaforyzacji znaczenia, rozszerzania znaczenia?<\/p>\n\n\n\n
Na przedstawione tu problemy chcia\u0142bym spr\u00f3bowa\u0107 odpowiedzie\u0107 na podstawie przyk\u0142ad\u00f3w z literatury polskiej na przyk\u0142adzie wybranej powie\u015bci Jerzego Pilcha oraz autobiografii niewidomego pisarza Micha\u0142a Kaziowa \u201eD\u0142o\u0144 na r\u0119kach\u201d.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owa klucze<\/p>\n\n\n\n
konceptualizacja, zmys\u0142y, percepcja, rama semantyczna<\/p>\n\n\n\n
Bibliografia<\/p>\n\n\n\n
Badyda E. \u201eUpad\u0142y anio\u0142 zmys\u0142\u00f3w\u201d? Metaforyka zapachu i percepcji w\u0119chowej we wsp\u00f3\u0142czesnej polszczy\u017anie, Gda\u0144sk 2013.<\/p>\n\n\n\n
Chojnacka-Kura\u015b M. Semantyka b\u00f3lu we wsp\u00f3\u0142czesnej polszczy\u017anie, Warszawa 2016.<\/p>\n\n\n\n
K\u0142adoczny P. Semantyka nazw d\u017awi\u0119k\u00f3w w j\u0119zyku polskim, t. 1-2. \u0141ask 2012.<\/p>\n\n\n\n
Mitrenga B. Zmys\u0142 smaku. Studium leksykalno-semantyczne, Katowice 2014.<\/p>\n\n\n\n
Zawis\u0142awska M. Czasowniki oznaczaj\u0105ce percepcj\u0119 wzrokow\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnej polszczy\u017anie: uj\u0119cie kognitywne, Warszawa 2004.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Piotr K\u0142adoczny Akademia im. Jakuba z Parady\u017ca w Gorzowie Wielkopolskim Zainteresowanie j\u0119zykowym uj\u0119ciem dozna\u0144 zmys\u0142owych ma ju\u017c swoj\u0105 histori\u0119 zar\u00f3wno…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1461"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1461"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1461\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1462,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1461\/revisions\/1462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}