Aleksander Kiklewicz<\/p>\n\n\n\n
Sebastian Przybyszewski<\/p>\n\n\n\n
Uniwersytet Warmi\u0144sko-Mazurski w Olsztynie<\/p>\n\n\n\n
Tematyka prezentowanego u sytuuje si\u0119 na przeci\u0119ciu pragmatyki, stylistyki i estetyki. J. L. Austin (1993), przedstawiaj\u0105c teori\u0119 akt\u00f3w mowy, koncentrowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na dzia\u0142aniach j\u0119zykowych i zmianach, kt\u00f3re poprzez te dzia\u0142ania s\u0105 dokonywane przede wszystkim w wymiarze zinstytucjonalizowanym. Wypowiedzi, kt\u00f3re mo\u017cna by zaliczy\u0107 do komunikacji estetycznej, by\u0142y przez niego (a tak\u017ce przez wielu p\u00f3\u017aniejszych zwolennik\u00f3w Austina) wy\u0142\u0105czone z docieka\u0144 nad aktami mowy. Wynika\u0142o to poniek\u0105d z przekonania, \u017ce wypowiedzi metaforyczne nie s\u0105 wypowiadane serio i jako takie s\u0105 \u201epaso\u017cytniczymi\u201d sposobami u\u017cywania j\u0119zyka. Badania wykorzystuj\u0105ce teori\u0119 illokucji w wypowiedziach estetycznych znajdowa\u0142y si\u0119 przez d\u0142ugi czas na marginesie docieka\u0144 lingwistycznych. Z kolei te prace, w kt\u00f3rych pr\u00f3bowano zastosowa\u0107 teori\u0119 akt\u00f3w mowy, najcz\u0119\u015bciej ogranicza\u0142y si\u0119 do wskazania pojawiaj\u0105cych si\u0119 w danym utworze literackim typ\u00f3w akt\u00f3w mowy w klasyfikacji samego Austina b\u0105d\u017a w p\u00f3\u017aniejszych klasyfikacjach (zw\u0142aszcza J. R. Searle\u2019a).<\/p>\n\n\n\n
Postulowane poj\u0119cie estetycznego aktu mowy pojawia\u0142o si\u0119 co prawda ju\u017c wcze\u015bniej w literaturze przedmiotu, jednak w odmiennym ni\u017c prezentowane w niniejszym referacie znaczeniu. Estetyczne akty mowy nie s\u0105 tu bowiem rozumiane ani jako wypowiedzi na temat warto\u015bci estetycznych (por. rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy asercjami estetycznymi a asercjami zwyk\u0142ymi u J. Morgana (2017)), ani jako akty wyra\u017caj\u0105ce stany afektywne nadawcy.<\/p>\n\n\n\n
W prezentowanym referacie estetyczne akty mowy traktowane s\u0105 jako akty afektotw\u00f3rcze, maj\u0105ce na celu wywo\u0142anie u odbiorcy prze\u017cycia estetycznego. Towarzyszy temu intencja estetyczna nadawcy, kt\u00f3ra realizowana jest b\u0105d\u017a to jako intencja podstawowa, b\u0105d\u017a te\u017c jako wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ca z innymi intencjami (o charakterze informacyjnym, perswazyjnym, behabitywnym itd.). Zdaniem autor\u00f3w, opisywanemu typowi wypowiedzi mo\u017cemy przypisa\u0107 konkretn\u0105 si\u0142\u0119 illokucyjn\u0105, kt\u00f3ra nie mie\u015bci si\u0119 w klasycznych opisach akt\u00f3w mowy. Przy tym postulowane estetyczne akty mowy nie s\u0105 jedynie domen\u0105 literatury pi\u0119knej, lecz pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dyskursach nieliterackich. Istotn\u0105 ich cech\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c to, i\u017c z regu\u0142y s\u0105 one realizowane jako po\u015brednie akty mowy, co zwi\u0105zane jest z niemo\u017cno\u015bci\u0105 przypisania im konkretnych czasownik\u00f3w performatywnych. Autorzy przedstawi\u0105 najbardziej charakterystyczne typy performancji w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n
S\u0142owa klucze
pragmatyka, estetyka, illokucja, akt mowy<\/p>\n\n\n\n
BibliografiaAUSTIN J.L., 1993, M\u00f3wienie i poznawanie. Rozprawy i wyk\u0142ady filozoficzne, Warszawa.<\/p>\n\n\n\n
HOBOHM H.-C., 1991, Der \u00e4sthetische Text als Depositum von Weisheit, [w:] A. Assman (Hrsg.), Arch\u00e4ologie der literarischen Kommunikation III, M\u00fcnchen, s. 547\u2013554.<\/p>\n\n\n\n
KIKLEWICZ A., PRZYBYSZEWSKI S., 2021, Estetyczne akty mowy jako przedmiot pragmalingwistyki: status, funkcje, formy: Cz. I, \u201eLingVaria\u201d XVI, 2(32), s. 31\u201343.<\/p>\n\n\n\n
MORGAN A., 2017, Solving the Puzzle of Aesthetic Assertion, \u201cSouthwest Philosophy Review\u201d 33(1), s. 95\u2013103.<\/p>\n\n\n\n
VENDLER Z., 1976, Illocutionary Suicide, [w:] A.F. MacKay, D.D. Merrill (red.), Issues in the Philosophy of Language. Proceedings of the 1972 Oberlin Colloquium in Philosophy, New Haven, s. 135\u2013145.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Aleksander Kiklewicz Sebastian Przybyszewski Uniwersytet Warmi\u0144sko-Mazurski w Olsztynie Tematyka prezentowanego u sytuuje si\u0119 na przeci\u0119ciu pragmatyki, stylistyki i estetyki. J.…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1375"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1375"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1396,"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1375\/revisions\/1396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptj-warszawa2022.uksw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}